Certyfikat Kompetencji Zawodowych. Szkoła jazdy „Prawko” z Poznania wyjaśnia, jak zostać menadżerem transportu

Od czasu do czasu publikujemy historie z życia wzięte, aby ostrzec naszych kursantów szkoły jazdy z Poznania. Tak będzie i dzisiaj. Otóż Jacek pracował na etacie w dużej firmie transportowej na terenie Wielkopolski. Już na studiach inżynierskich na Politechnice Poznańskiej (kierunek transport, a specjalność logistyka transportu) uzyskał Certyfikat Kompetencji Zawodowych (CKZ) w zakresie przewozu rzeczy.

Zaraz po studiach znalazł świetnie płatną pracę w dużej firmie transportowej na stanowisku menadżera transportu. Zarządzał flotą liczącą blisko 200 pojazdów. Z racji tego, że jako jedyny w firmie posiadał CKZ, był bardzo cenionym pracownikiem i szybko awansował. Gdy już się wydawało, że ma stabilną ścieżkę kariery, stało się coś, co zachwiało tą pewnością.

Było to na urodzinach jego kolegi, które obchodził z paczką znajomych. Wtedy jeden z nich, który także pracował w firmie transportowej, poprosił go o „użyczenie certyfikatu”. Początkowo Jacek nie chciał się na to zgodzić, ale w końcu uległ namowom kolegi. I tak odpłatnie (za 100 zł miesięcznie) udostępnił certyfikat praktycznie w ciemno.

Nie dość, że nie robił wglądu w żadne dokumenty firmy, to nie miał także wiedzy o ilości i jakości floty, kierowców czy też bazy transportowej. Oprócz tego nikt nie udostępniał mu danych personalnych kierowców czy też raportów naruszeń czasów pracy. Nikt nie informował go o tym, że na drodze czy w firmie była kontrola. Tak więc za 100 zł położył na szali całą swoją karierę i reputację.

Po pewnym czasie zabrali mu nawet te 100 zł. Otóż skontaktował się z nim właściciel tej firmy, który poinformował go o tym, że ich sytuacja finansowa jest bardzo zła i poprosił Jacka o zawieszenie płatności, gdyż cała flota stała bezczynnie na parkingu. Chociaż menadżer nie protestował, to poprosił o oficjalnego e-maila w tej sprawie, ponieważ chciał mieć potwierdzenie, że nie otrzyma płatności za okres zawieszenia, a tym samym nie będzie musiał się z tego rozliczyć z fiskusem.

Jakieś siedem miesięcy później Jacek otrzymał pismo, które niemal przyprawiło go o zawał serca. Otóż wynikało z niego, że GDITD wszczęło przeciwko niemu postępowanie związane z utratą dobrej reputacji. Oznaczało to, że wkrótce jego kariera zarządcy transportu mogła lec w gruzach, bo groziła mu utrata certyfikatu. Gdy chłopak opanował pierwszy szok, zwrócił się z wnioskiem o wgląd do pełnej dokumentacji związanej z tym postępowaniem. Z akt wynikało, że w tej firmie, której udostępnił certyfikat, było bardzo wiele naruszeń między innymi czasu pracy kierowców. Oprócz tego brakowało nader wielu dokumentów, w tym raportów o naruszeniach. Na niego, jako zarządzającego transportem, urzędnicy nałożyli trzykrotną karę finansową, którą chłopak natychmiast uiścił.

Czy młody menadżer transportu utracił certyfikat? O tym za chwilę. Najpierw wyjaśnijmy sobie, czym się charakteryzuje CKZ oraz na czym polega praca zarządcy transportu.

Jak uzyskać Certyfikat Kompetencji Zawodowych? Szkoła jazdy z Poznania informuje, czym jest CKZ

Certyfikat Kompetencji Zawodowych to oficjalny dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji i wiedzy niezbędnej do zarządzania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie krajowego lub międzynarodowego transportu drogowego osób bądź rzeczy.

Jakie są dwa rodzaje CKZ?

• Certyfikat Kompetencji Zawodowych w zakresie przewozu osób.
• Certyfikat Kompetencji Zawodowych w zakresie przewozu rzeczy.

W każdej firmie zajmującej się przewożeniem osób lub rzeczy musi być zatrudniony pracownik zarządzający transportem, który posiada właściwy Certyfikat Kompetencji Zawodowych.

Chcąc uzyskać te kwalifikacje, należy zdać egzamin przed komisją państwową powołaną przez Instytut Transportu Samochodowego (ITS). Teoretycznie nie jest konieczne odbycie kursu, gdyż można samodzielnie się przygotować do egzaminu.

Jakie główne grupy tematyczne obowiązują na tym egzaminie?

• Prawo cywilne: rodzaje umów w transporcie, zasady odpowiedzialności cywilnej przewoźnika, prawo przewozowe, reklamacje i odszkodowania oraz ubezpieczenia (OC, OCP, majątkowe).
• Prawo handlowe: przepisy dotyczące podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, formy prawne spółek oraz obowiązki handlowe przedsiębiorcy.
• Prawo socjalne: przepisy dotyczące czasu pracy kierowców (normy prowadzenia pojazdu, przerwy, odpoczynki), stosowanie tachografów oraz regulacje z zakresu prawa pracy.
• Prawo podatkowe: podatek od towarów i usług (VAT), podatki dochodowe (PIT/CIT), opodatkowanie środków transportu oraz inne obciążenia fiskalne związane z prowadzeniem firmy.
• Działalność gospodarcza i zarządzanie finansami: bilans, rachunek zysków i strat, zarządzanie kapitałem obrotowym, płynność finansowa, fakturowanie, kalkulacja kosztów oraz wymóg posiadania odpowiedniej zdolności finansowej.
• Dostęp do rynku: zasady dostępu do krajowego i międzynarodowego rynku transportu rzeczy lub osób, licencje wspólnotowe, zezwolenia oraz zasady kabotażu.
• Normy techniczne i urządzenia techniczne: wymagania techniczne dotyczące pojazdów, ich wyposażenia, rejestracji, mas i wymiarów oraz okresowych badań technicznych.
• Bezpieczeństwo drogowe: przepisy ruchu drogowego, zapobieganie wypadkom, procedury w razie kolizji oraz ekologiczna i bezpieczna eksploatacja floty.

Wiedza w tym zakresie sprawdzana jest w formie testu zawierającego 64 pytania. Oprócz tego osoba chcąca uzyskać certyfikat musi rozwiązać zadania problemowe.

Jaka jest tematyka zadań problemowych?

• Czas pracy kierowców (zadanie obowiązkowe):
  • Rozliczanie aktywności kierowcy (jazda, inna praca, dyżur, odpoczynek) na podstawie wykresówki lub zapisu z tachografu.
  • Wyliczanie wynagrodzenia kierowcy (podstawa, godziny nadliczbowe, praca w porze nocnej, dyżury).
  • Planowanie harmonogramu jazdy dla załogi jednoosobowej lub kilkuosobowej na trasie międzynarodowej (z uwzględnieniem przerw 45-minutowych oraz odpoczynków dziennych i tygodniowych).

• Finanse, podatki i koszty (drugie zadanie zamienne):
  • Kalkulacja kosztów i rentowności: wyliczenie kosztu wozogodziny, kosztu 1 km trasy, progu rentowności (BEP) lub marży dla zaplanowanego przewozu.
  • Leasing vs kredyt: analiza finansowa i porównanie opłacalności zakupu ciągnika siodłowego w różnych formach finansowania (z uwzględnieniem tarczy podatkowej i amortyzacji).
  • Bilans oraz rachunek zysków i strat: ustalanie wyniku finansowego brutto/netto, amortyzacja środków trwałych metodą liniową lub degresywną.
  • Podatki i płace: wyliczanie zobowiązań podatkowych firmy (PIT, CIT, VAT) lub sporządzanie listy płac dla pracowników biurowych i kierowców.

Jak widać zakres wiedzy potrzebnej do uzyskania certyfikatu jest bardzo szeroki. Łatwo z tego wywnioskować, że zaliczenie egzaminu z wynikiem pozytywnym nie jest łatwe i wymaga od kandydata bardzo dobrego przygotowania. Oznacza to, że samodzielne przyuczenie do egzaminu może okazać się niewystraczające. Oto ile kosztuje taki kurs i jak przebiega. 

Certyfikat Kompetencji Zawodowych: kary finansowe. Szkoła jazdy z Poznania wskazuje, czy warto „użyczać certyfikat” innym firmom transportowym

Nierzadko zarządzający przewozem „użyczają swój certyfikat” innym firmom na zasadzie umów cywilnoprawnych, B2B czy innych, nie mając nawet wglądu w ich dokumentację. Ci menadżerowie nie zdają sobie sprawy z odpowiedzialności spoczywającej na nich. W przypadku, gdy Inspekcja Transportu Drogowego (ITD) lub policja wykryją nieprawidłowości, mandat może otrzymać nie tylko kierowca   i właściciel, ale również zarządzający przewozem.  

Jaka jest wysokość mandatów dla menadżerów transportu?

• Wysokość kar w Polsce. Za pojedyncze naruszenie przepisów zarządzający transportem może otrzymać karę od 200 zł do 2000 zł. Maksymalny limit kar nałożonych na menadżera podczas jednej kontroli drogowej wynosi w Polsce 3000 zł (dla porównania, maksymalna suma kar dla firmy to zazwyczaj 12 000 zł).

• Kary za granicą. Jeśli pojazdy firmy poruszają się w ruchu międzynarodowym, zagraniczne służby (np. w Niemczech czy Francji) nie stosują polskiego limitu 3000 zł. Tam mandaty nakładane osobiście na zarządzającego mogą sięgać nawet kilku tysięcy euro.

Certyfikat Kompetencji Zawodowych: limity menadżerów transportu. Szkoła jazdy z Poznania wymienia dwa typy zarządzających transportem

Należy pamiętać również o tym, że istnieją limity w przypadku zarządzania przewozem, które zależą od tego, czy menadżer pracuje na miejscu w firmie (zarządzający wewnętrzny), czy jest jej współpracownikiem (zarządzający zewnętrzny).

Jakie limity obowiązują menadżerów transportu?

1. Zarządzający zewnętrzny (tzw. "użyczenie certyfikatu”)

Jeżeli osoba z certyfikatem nie jest właścicielem ani etatowym pracownikiem firmy, lecz współpracuje na podstawie umowy cywilnoprawnej (np. kontrakt B2B, umowa-zlecenie), obowiązują ją sztywne limity:

• Maksymalnie 4 różne firmy transportowe jednocześnie.
• Maksymalnie 50 pojazdów łącznie we wszystkich tych firmach.
• Wyjątek! Jeśli zarządzający zewnętrzny podpisze umowę tylko z jedną firmą, limit 50 pojazdów go nie obowiązuje (może zarządzać dowolnie dużą flotą w tym jednym przedsiębiorstwie).

    2.   Zarządzający wewnętrzny (rzeczywisty związek z firmą)

Jeżeli osoba posiadająca certyfikat ma bezpośredni, silny związek z przedsiębiorstwem (jest właścicielem jednoosobowej działalności gospodarczej, udziałowcem spółki, członkiem zarządu lub jest zatrudniona na pełen etat na umowę o pracę), wówczas nie obowiązują ją limity  liczby pojazdów – może zarządzać flotą składającą się nawet ze 100 czy  200 samochodów w tej firmie.

• Dodatkowo może wspierać inne podmioty, o ile w głównym miejscu pracy pozwala na to wymiar czasu pracy, a suma zaangażowania zewnętrznego (na umowach-zleceniach) nadal nie przekroczy ogólnego limitu 4 firm / 50 aut dla roli menadżera zewnętrznego.

Utrata dobrej reputacji menadżera transportu. Szkoła jazdy z Poznania wyjaśnia, jaki ma ona wpływ na Certyfikat Kompetencji Zawodowych

Oprócz kary finansowej jest jeszcze tzw. utrata dobrej reputacji. Dobra reputacja to jedyny zasób w firmie transportowej, którego nie da się odkupić.

"Licencję można wyrobić. Pojazd można kupić. Kierowcę można zatrudnić. Ale dobrej reputacji nie można odzyskać decyzją finansową — i dlatego jest to najbardziej niedoszacowany zasób w polskim transporcie”.

Niestety lekkomyślne „użyczanie certyfikatu” może zakończyć się utratą prawa do zarządzania transportem.

Utrata dobrej reputacji zarządzającego przewozem oznacza, że osoba ta traci prawo do kierowania operacjami transportowymi. Nie stanie się to na tydzień, ale do czasu rehabilitacji, którą trzeba osobno uzyskać. Firma bez zarządzającego z CKZ i z dobrą reputacją nie spełnia wymogu zdolności zawodowej. A bez zdolności zawodowej licencja jest zawieszana.

Zwróćmy uwagę na kolejność, którą większość przewoźników odkrywa zbyt późno:

• Najpierw jest seria drobnych naruszeń.
• Potem kwalifikacja naruszeń jako poważne lub najpoważniejsze.
• Następnie postępowanie administracyjne.
• Dopiero na końcu decyzja o utracie reputacji.

Zwykle jest to kilkanaście miesięcy, w czasie których można było zareagować.

Jakie trzy rzeczy w tym czasie decydują o wyniku?

• Udokumentowany system nadzoru. Nie deklaracja, że „pilnujemy”, ale formalne działanie w postaci: korespondencji z dystrybutorami, pisemnych pouczeń kierowców czy comiesięcznych raportów naruszeń.

• Reakcja na powtarzalność. Jeśli kierowca po raz trzeci przekracza czas prowadzenia, a dokumentacja nie wykazuje żadnych upomnień pracodawcy, z perspektywy urzędników będzie to wyglądało na niemą zgodę firmy na te uchybienia.

• Prawidłowo prowadzone akta osobowe i ewidencja. Brak dokumentu z kontroli jest traktowany tak samo jak brak wykonania obowiązku.

Podsumowanie: szkoła jazdy z Poznania wskazuje, czego nie robić jako certyfikowany menadżer transportu

Teraz powróćmy do historii Jacka z pierwszego akapitu. Otóż lekkomyślnie „użyczył” on certyfikatu firmie zewnętrznej. Z tego powodu pojawiły się nadużycia, za które poniósł konsekwencje finansowe, ale to jeszcze nie koniec.  W związku z tym, że naruszenia nadal się powtarzały, urząd wszczął przeciw niemu postępowanie o utratę dobrej reputacji, a co za tym idzie odebranie certyfikatu.

Chłopak nie mógł zrozumieć, dlaczego korespondencja z organów kontrolnych informująca o nałożonych karach nie trafiła w jego ręce. Postanowił przejrzeć sobie treść umowy, którą wcześniej podpisał, i wszystko stało się jasne. Otóż był w niej podany adres do korespondencji, i jak się łatwo można domyślić, nie był to adres Jacka. Wszystkie pisma szły na adres nieuczciwego przewoźnika, który co prawda płacił za chłopaka orzeczone kary, ale nie informował go o tym fakcie.

Tymczasem pismo o wszczęciu postępowania trafiło do chłopaka prawdopodobnie tylko dlatego, że w międzyczasie założył sobie konto na portalu e-doręczenia. Gdy Jacek przeanalizował treść umowy, okazało się, że siedem miesięcy temu straciła ważność, a w związku z zawieszeniem płatności przez przewoźnika nie została przedłużona.

W zasadzie walka Jacka w obronie swojej dobrej reputacji była także bojem, jaki toczył o zawodową przyszłość, która wcześniej rysowała się bardzo kolorowo. Na szczęście argumenty w postaci umowy czy e-maila okazały się wystarczające.   W całej sprawie nie bez znaczenia były również kontrole drogowe oraz firmowe  w macierzystej firmie transportowej, które dowiodły jego kompetencji. Otóż poza drobnymi uchybieniami nie przyniosły one większych zastrzeżeń co do floty i kierowców, którymi chłopak zarządzał. 

Jacek dopiero po wszystkim zdał sobie sprawę, jak wiele mógł stracić, chcąc pomóc znajomemu, który okazał się oszustem. Niech więc historia ta będzie przestrogą dla kursantów szkoły jazdy „Prawko” z Poznania, którzy po uzyskaniu certyfikatu ogłoszą się na OLX-ie czy Facebooku, aby tam zaoferować „użyczenie CKZ” za niewielkie pieniądze bez wypływu na zarządzanie w danej firmie.

Autor: Cezary Drozdowski  
Redaktor: Maciej Bukowski

PS Oto, jak możemy Ci jeszcze pomóc:

1. Kontakt z redakcją. Jeśli spodobał Ci się ten artykuł, ale masz dodatkowe pytania, koniecznie napisz do nas. Jesteśmy otwarci na Twoje sugestie. Jest szansa, że wykorzystamy je na naszym blogu w formie kolejnego artykułu, w którym odpowiemy na najczęściej zadawane pytania dotyczące kursu na prawo jazdy.

2. Kurs na prawo jazdy. Jeśli chcesz zrobić prawko, chętnie Ci w tym pomożemy. Wspaniali instruktorzy sprawią, że nauka jazdy będzie przyjemnością, a egzamin stanie się formalnością. Świadczą o tym setki zadowolonych kierowców, których przeszkoliliśmy w ciągu minionych 20 lat.